Resmi Gazete 2023
6 Mayıs 2023 CUMARTESİ
Resmî Gazete
Sayı : 32182
YÖNETMELİK
Sağlık Bakanlığından:
OBEZİTE
MERKEZLERİ VE OBEZİTE CERRAHİ UYGULAMALARI
HAKKINDA YÖNETMELİK
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç
Hükümleri
Amaç ve
kapsam
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, obezite tedavisini
sağlamak amacıyla obezite merkezlerinin açılmasına, fiziki şartlarına,
asgari donanım, ekipman ve personel standartlarına, obezite programının
işleyişine ilişkin usul ve esaslar ile obezite cerrahisi uygulamalarına,
obezite cerrahisi yapılacak sağlık tesisinin sahip olması gereken şartlara,
asgari donanım, araç, gereç ve personel standartlarına ilişkin usul ve
esasları belirlemektir.
(2) Bu Yönetmelik; Sağlık Bakanlığına,
üniversitelere, gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine ait ikinci
ve üçüncü basamak sağlık tesislerini, obezite merkezlerinde ve obezite
cerrahisinde görev alan personeli kapsar.
Dayanak
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı
Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 352 nci maddesinin
birinci fıkrasının (b) bendine, 355 inci maddesinin birinci fıkrasının (a),
(c) ve (e) bentlerine ve 508 inci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığını,
b) Daimi konsültan tabip: Her obezite hastasını
muayene edip değerlendirmesi gereken iç hastalıkları/endokrinoloji ve
metabolizma hastalıkları, kardiyoloji, fiziksel tıp ve rehabilitasyon,
genel cerrahi ve ruh sağlığı ve hastalıkları uzman tabibini,
c) Genel Müdürlük: Sağlık Hizmetleri Genel
Müdürlüğünü,
ç) Koordinatör: Obezite merkezi sorumlu tabibi
tarafından, koordinasyondan sorumlu olmak üzere görevlendirilen personeli,
d) Merkez: Obezite merkezini,
e) Müdürlük: İl sağlık müdürlüğünü,
f) Sağlık tesisi: Sağlık Bakanlığına,
üniversitelere, gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine ait ikinci
ve üçüncü basamak sağlık kurumlarını,
g) Sorumlu tabip: Obezite tedavi hizmetlerinin
organizasyonundan, ilgili kliniklerle bir bütün olarak ekip anlayışı
içerisinde planlanıp yürütülmesinden, ekibinde görevli tüm personelden
yöneticiye karşı sorumlu olmak üzere yönetici tarafından görevlendirilen
tabibi,
ğ) Yönetici: Sağlık Bakanlığına ait sağlık
tesisleri için hastane başhekimini, üniversitelere ait sağlık tesisleri
için sağlık uygulama ve araştırma merkezi başhekimini, özel sağlık
tesisleri için mesul müdürü,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Obezite
Merkezleri
Merkezin
genel özellikleri ve açılması
MADDE 4- (1) Obezite tedavisinde etkin ve sürdürülebilir
mücadelenin uygulanması amacıyla, obezite hastalarını multidisipliner bir
yaklaşım modeli ile tedavi etmek, konuyla ilgili deneyimli ekipler
yetiştirerek gelişen örnekleri ülke genelinde yaygınlaştırmak üzere sağlık
tesisleri bünyesinde merkez açılabilir. Merkez açılması planlanan sağlık
tesisinde iç hastalıkları/endokrinoloji ve metabolizma hastalıkları,
kardiyoloji, ruh sağlığı ve hastalıkları, fiziksel tıp ve rehabilitasyon ve
genel cerrahi uzmanlık dallarında hizmet verilmesi zorunludur.
(2) Merkez açmak isteyen yönetici tarafından,
asgari personel standardına uygun nitelikte merkezde görevlendirilen
personel isim listesi ve merkezin bütün mekânlarının ebatlarını ve ne
amaçla kullanılacağını gösteren kroki, Ek-1’de yer alan Obezite Merkezi
Açma Başvuru Formuna eklenerek Müdürlüğe başvuruda bulunulur.
(3) Başvuru Müdürlükçe dosya üzerinde incelenir.
Dosyada eksik bulunmaması hâlinde, biri tabip olmak üzere üç kişiden oluşan
inceleme ekibi tarafından yerinde incelenir. Başvurunun uygun bulunması
halinde, onay ve faaliyet izni verilmesi için dosya Genel Müdürlüğe
gönderilir.
(4) Bünyesinde merkez açılması uygun görülen sağlık
tesisi adına Genel Müdürlükçe onay ve faaliyet izni verilir.
Merkezin
fiziki şartları ve asgari donanım standartları
MADDE 5- (1) Merkez toplu bir mekân halinde bir arada
bulunmalı, bir bütün halinde ve ünite olarak işlemelidir. Merkezde bulunan
hizmet alanlarına ilişkin fiziki şartlar ve asgari donanım standartları
şunlardır:
a) Koordinatör odası: Hasta ile görüşme
hizmetlerinin verilebileceği, amaca uygun araç, gereç ve ortama sahip, bir
masaüstü bilgisayar ve ekipmanları bulunan mekândır.
b) Görüşme odası: Hasta ile görüşme hizmetlerinin
verilebileceği, amaca uygun tıbbi araç, gereç ve ortama sahip, en az bir
kilo-ağırlık-vücut bileşenleri ölçüm cihazı, bir tansiyon ölçüm cihazı; bir
boy ölçüm cihazı, bir masaüstü bilgisayar ve ekipmanları bulunan mekândır.
Merkezin hasta yüküne göre ihtiyaç bulunması halinde birden fazla görüşme
odası bulundurulabilir.
c) Sorumlu tabip odası: Tabibin hastasına müdahale edebildiği,
görüşme hizmetlerinin de verilebileceği, amaca uygun tıbbi araç, gereç ve
ortama sahip ve bir masaüstü bilgisayar ve ekipmanları bulunan mekândır.
ç) Eğitim odası: Bir adet 20 kişilik toplantı
salonu bulunan ve bu salonda oturma sandalyeleri ve bir sunum masası olan
mekândır. Toplantı salonu grup eğitimlerinde kullanılmak üzere sıralı
düzende veya U düzeninde şekillendirilebilir olmalıdır. Uzmanlar tarafından
görsel destekli sunumlar ve eğitimler yapılabilecek ve kişilere eğitim
sonrası değerlendirme anketleri uygulanabilmelidir. Bu sebeple sunum
masasında bir bilgisayar ve buna bağlı projektör ve sunum perdesi
olmalıdır.
d) Aktivite ve grup tedavi-terapi odası: Yirmi
kişilik daire şeklinde oturulabilen aktivite ve grup terapi odası olan
mekandır. Grup terapi odası aynı zamanda egzersiz eğitim odası olarak da
kullanılabilir. Şartlar mümkün olduğu takdirde bir adet ayrıca egzersiz
eğitim odası olması daha da faydalıdır.
e) Egzersiz eğitim odası: Hastalara fiziksel-ruhsal
rahatlamalarını sağlayacak tedavi ve hizmetlerin ve psikososyal hizmetlerin
verileceği isteğe bağlı oluşturulan mekândır.
(2) Merkez bünyesinde bulunan odalar her bir oda
için aranan şartları taşıması kaydıyla birden fazla amaç için
kullanılabilir.
Merkezde çalışacak
personele ait asgari standartlar
MADDE 6- (1) Yönetici tarafından, merkezlere; sağlık hizmet
sunucusunun rolü ve merkezlerde sunulan obezite karma tedavi hizmetinin
kapsamı ve hasta yoğunluğu dikkate alınarak tabi olunan mevzuata uygun
olarak sorumlu tabip ve diğer personel görevlendirilir.
(2) Merkezde sağlık hizmeti, sorumlu tabibin
denetim ve sorumluluğunda, koordinatör, hemşire, fizyoterapist, diyetisyen,
psikolog ve hasta kayıt ve danışma görevlisi ile yürütülür.
(3) Merkezde görevlendirilen personele sorumlu
tabip tarafından, obezite ile ilgili eğitim verilir.
(4) Çalışma düzeni ve saatleri, ilgili mevzuat
çerçevesinde sorumlu tabibin teklifi ve yöneticinin onayı ile belirlenir.
Merkezde
yapılacak iş ve işlemler
MADDE 7- (1) Merkezde yapılacak iş ve işlemler şunlardır:
a) Hastaların yapılan tahlil ve tetkik sonuçlarına
göre ilgili uzman tabipler tarafından ilk muayenelerini yapmak.
b) Obezite dışında başka hastalıkları varsa ilgili
bölümlerce tedavi edilmesini sağlamak.
c) Vücut ağırlığı ve boy ölçümlerini yapmak ve
değerlendirmek.
ç) Tüm hastaların beden kitle indeksini hesaplamak
ve değerlendirmek.
d) Bel çevresini ölçmek ve bel kalça oranını tespit
etmek ve değerlendirmek.
e) Deri kıvrım kalınlığını ölçmek ve
değerlendirmek.
f) Vücut yağ bileşimini biyoelektrik impedans
yöntemiyle analiz etmek.
g) İç organlar ve karın bölgesindeki yağlanmayı
biyoelektrik impedans yöntemiyle analiz etmek.
ğ) Hastanın program sürecinde vermesi gereken hedef
kilosunu belirlemek.
h) Hastalara düzenli olarak obezite ve sağlıklı
beslenme konularında eğitim vermek.
Merkezde
tedavi gören hastanın sorumlukları
MADDE 8- (1) Merkezde tedavi gören hastanın sorumlulukları
şunlardır:
a) Merkezde çalışan ilgili personelin beslenme
alışkanlıkları, besin tüketimi ve fiziksel aktivite ile ilgili sorduğu
sorulara verdiği bütün cevaplarda samimi ve dürüst davranarak doğru cevap
vermek.
b) Obezite ve sağlıklı beslenme konularında
verilecek olan eğitimlerin hepsine düzenli olarak katılmak.
c) Bireye özgü hazırlanan diyet ve egzersiz
programına tam ve doğru olarak uymak.
ç) Randevulara zamanında gelmek.
Merkezde
izlem ve obezite programının işleyişi
MADDE 9- (1) Programın işleyişinde süreler hasta uyumlarına
göre planlanır ve hastanın geçerli bir mazereti olmadığı sürece tanımlanan
sürelere uyulur. Programa kolay uyum sağlayan istekli hastalarda
aktiviteler atlanmamak kaydı ile daha kısa sürede tamamlanabilir. Program
aşamalarının hedeflerine ulaşamayan hastalar için ilgili aşamanın süresi
iki katına kadar uzatılabilir.
(2) Obezite programının aşamaları şunlardır:
a) Hasta kayıt ve ön tarama aşaması:
1) Hasta kayıt ve ön tarama aşamasında amaç,
hastanın merkezi tanıması aynı zamanda merkez çalışanlarının da hastayı
tanıması sağlanır.
2) Kontrolden geçmek isteyen kişi aile hekimine başvurabilir;
aile hekimi tarafından yapılan muayene ve değerlendirme sonucuna göre beden
kitle indeksi 30 ve üstünde olan kişi eşlik eden hastalığı yok ise sağlıklı
hayat merkezine, eşlik eden hastalığı var ise Hastalık Yönetim Platformu
üzerinden merkeze yönlendirilir. Aile hekimi tarafından beden kitle indeksi
40 ve üstünde olan kişiler doğrudan merkeze yönlendirilir. Beden kitle
indeksi 30 ve üstünde olan kişiler doğrudan merkeze başvurabilirler.
3) Merkezde hasta kayıt ve danışma görevlisi
tarafından hastanın kimlik bilgileri kayıt edilir. Hemşire tarafından
hastanın tansiyon, nabız, kilo, boy ve bel çevresi ölçümleri yapılarak
Hastalık Yönetim Platformuna kayıt edilir.
4) Koordinatör tarafından hastanın konsültasyon
randevuları ile diyetisyen, fizyoterapist ve psikolog değerlendirmeleri
için randevuları ayarlanır.
5) Hasta, ilgili meslek mensupları tarafından
Hastalık Yönetim Platformunda bulunan Psikososyal Destek Programı,
Fizyoterapi Hizmet Programı ve Obezite Tıbbi Beslenme Tedavi Programı ile
değerlendirilir. Ek-2’de yer alan Obezite Merkezi İlk Görüşme Randevuları
Bilgilendirme Formu, Ek-3’te yer alan Konsültasyon Bilgilendirme Formu ve
Ek-4’te yer alan Obezite Merkezi Konsültasyon Randevuları Formu ilgililer
tarafından doldurularak hasta adına açılan klasör içinde elektronik ortamda
saklanır.
6) Hastanın tüm değerlendirme sonuçları merkez
sorumlu tabibi tarafından değerlendirilir. İstenmesi gereken ilave
tetkikler var ise sorumlu tabip tarafından istenir.
b) Sağlık taraması değerlendirmesi:
1) Sağlık taraması değerlendirmesinde amaç, hastada
fazla kilo oluşumuna sebep olan temel faktörlerin belirlenmesi ve obezite
tedavisinden önce tedavi edilmesi gereken bir sağlık probleminin olup
olmadığının tespit edilmesidir.
2) Her gün bir daimi konsültan tabip ile görüşme
gerçekleştirilir. İhtiyaç halinde gerekli olabilecek diğer uzmanlık
dallarında konsültasyonlar da yapılır. Merkezin çalışma programı ve
hastanın uyumu dikkate alınarak aynı gün birden fazla uzman hekim muayenesi
yapılabilir.
3) Daimi konsültan tabip kendi branşı dışında başka
bir rahatsızlık tespit etmesi veya şüphelenmesi durumunda hastayı ilgili
branşa yönlendirir ve raporunu ondan sonra tamamlar.
4) Konsültan tabip, hastada kendi branşı ile ilgili
bir hastalık olup olmadığı ve hastanın obezite programına girmesinde bir
sakınca olup olmadığını değerlendirir ve Ek-5’te yer alan Konsültasyon
Sonuçları Kayıt Formunu doldurur. Obezite tedavisi dışında tedavi edilmesi
gereken başka bir hastalık tespit etmesi halinde, bu hastalığın tedavisi
eşliğinde veya sonrasında programa katılması konusunda görüş bildirir.
5) Daimi konsültan ve kontsültan tabiplerin
uygunluk veya devam eden diğer tedavi eşliğinde programa katılımı uygun
bulması halinde hasta bir sonraki aşamaya geçer.
6) Hastanın konsültasyon değerlendirme sonuçları
merkez sorumlu tabibi tarafından değerlendirilir.
7) Beden kitle indeksi 30-40 arasında olan ve eşlik
eden hastalığı bulunmayan kişilerden doğrudan merkeze başvuruda
bulunanların takip ve tedavileri kişilerin isteğine göre sağlıklı hayat
merkezinde yapılabilir.
8) Konsültasyonlar sonunda ilgili uzman tabiplerce
kişinin obezite programına katılmasına engel bir durum tespit edilmemiş ve
hasta bu programa katılmak istiyorsa Ek-6’da yer alan Obezite Tedavisi
Aydınlatılmış Rıza Formunu imzalar.
9) Hastalar, Ek-7’de yer alan Obezite Merkezi Grup
Oluşturma Formundaki kriterler dikkate alınarak sorumlu tabip tarafından
gruplandırılır.
c) Hastaların eğitimi ve bilinç değişim aşaması:
1) Hastaların eğitimi ve bilinç değişimi aşamasında
amaç hastada obezite konusunda farkındalık oluşturmak ve bilinç değişimini
başlatmak olup, hastalar bir hafta boyunca grup eğitimine dâhil edilir.
2) Hastalara, tercihen günde yarım günü geçmeyecek
şekilde obezite ve yaşam, beden algısı, sağlıklı beslenme, obezite hakkında
tıbbi bilgiler, sağlık ve yaşam başlıklı eğitimler verilir.
3) Bilinç ve bilgi değişimi olacağından eğitimler
yarı sunum yarı interaktif toplantı tarzında yapılarak hastaların aktif
katılımı sağlanmalı, soru-cevap ve tekrarlarla hastaların bilişsel
kazanımları edindiklerinden emin olunmalıdır.
(Bu sayfa, resmi yönetmeliğin ilk maddelerinin özetidir.)